ВКЛ – КАРЭННАЯ АБРЭВІЯТУРА Ў ГІСТОРЫІ БЕЛАРУСІ

Усё часцей і часцей мы сваёй памяццю дакранаемся да абрэвіятуры ВКЛ. Усё часцей і часцей на старонках не толькі перыядычных выданняў мы ўглядаемся ў незнаёмых і ўжо знаёмых асоб – нашых прародзічаў. І наша генетычная памяць падказвае нам – мы выраслі з іх і іх часу.

Нядаўна ў кніжных лаўках з’явілася кніга, якую таксама генетычна доўга чакалі ўсе беларусы – першы том энцыклапедыі «Вялікае княства Літоўскае» ў складзе 6-томнай «Гісторыі Беларусі». Выданне незвычайнае, непаўторнае нават у тым сэнсе, што да падобнага яшчэ не дайшлі рукі ў нашых суседзяў, якія ў свой час уваходзілі ў склад гэтага княства. Хутка выйдзе і другі, над ім вядзецца праца ў выдавецтве «Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі». Некалькі пытанняў з гэтай нагоды мы задалі складальніку і аднаму з галоўных аўтараў энцыклапедыі ВКЛ Валерыю Пазнякову:

– Валерый Сямёнавіч, у два тамы энцыклапедыі ўвайшла гісторыя дзяржавы на працягу пяці стагоддзяў. Наколькі яна поўная?

– Скажу так: у гэтым двухтомніку паўната такая, якой не было дагэтуль ні ў адным выданні не толькі Беларусі, але і тых краін, якія ў свой час уваходзілі ў склад княства. Мы – першыя і гэта вельмі прыемна. Там амаль усё, што адбывалася ад Х111 стагоддзя да 1795 года, трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай.

– У такім выпадку аўтары энцыклапедыі – хто яны?

– Зазначу найперш, што падрыхтоўчы перыяд да выдання цягнуўся дзесьці гадоў 10, а ўжо непасрэдна над двухтомнікам, калі амаль усё было больш-менш падрыхтавана – яшчэ паўтара года. Над першым томам працавала каля 140 навукоўцаў з Беларусі. Ёсць аўтары з Літвы, Польшчы, а таксама беларусы з Расіі, Англіі, Швецыі.

– Гісторыя Вялікага княства Літоўскага ўвайшла асобнымі тамамі ў энцыклапедыі «Гісторыя Беларусі». Чаму такая ўвага?

– Таму што такіх выданняў не было, таму што цікавасць да ВКЛ вялікая і не прападае.

– Ці ёсць у энцыклапедыі матэрыялы, дагэтуль невядомыя?

– Ведаеце, энцыклапедыя – гэта не газета ці часопіс, якім якраз і патрэбна нешта незвычайнае і невядомае. Мы выкарыстоўвалі ўжо вядомыя, правераныя факты. Але ж, безумоўна, нашы навукоўцы, працуючы ў архівах, знаходзілі нешта новае. Усё яно змешчана на старонках энцыклапедыі. Напрыклад, упершыню ў нас з’явіліся звесткі пра друкарню Зарэцкіх у Вільні. Лічылася, што пасля Скарыны кнігадрукаванне ў Вільні спынілася, выходзіць, гэта не так. Але зазначу, што нешта такое, што б змяніла вобраз княства, тут не змешчана.

– Непаўторнасць энцыклапедыі яшчэ і ў тым, што словы на літару «А» пачынаюцца дзесьці пасля 190-й старонкі...

– Так. У пачатку мы змясцілі абагульняючы матэрыял пра ВКЛ, каб чытачы мелі дакладнае ўяўленне аб княстве, каб гэты нарыс прымусіў іх, дзякуючы энцыклапедыі, яшчэ глыбей і паўней пазнаць яго. У асобах, падзеях, загадах – розных баках жыцця дзяржавы, як утварылася, жыла, развівалася і заняпала.

– У чым была складанасць у рабоце?

– Складанасць работы ў энцыклапедычным выданні ў тым, што ляжыць вялікая адказнасць за дакладнасць фактаў, на нас жа потым будуць спасылацца іншыя выданні. Трэба было праверыць мноства геаграфічных назваў, прозвiшчаў, імён...

– Нельга было не заўважыць багацце ілюстрацый...

– Так, мы хацелі, каб энцыклапедыя выглядала па-сучаснаму. І, здаецца, гэта ўдалося дзякуючы мастаку Зміцеру Герасімовічу.

– Здаецца, двухтомнік будзе выдатным падарункам кожнаму?

– Мы таксама і гэта мелі на ўвазе.
– Калі з’явіцца другі том?
– Скажу так: у хуткім часе. І я вельмі хачу, каб, праглядаючы, чытаючы, звяртаючыся да энцыклапедыі, людзі разумелі, што гэта была сапраўды вялікая дзяржава са сваёй навукай, культурай, архітэктурай сусветнага на той час узроўню.

Отправить ответ

Оставьте первый комментарий!


wpDiscuz